Trong nhiều năm, “đầu tư định cư” thường được gắn với mục tiêu sở hữu thêm một quốc tịch và một cuốn hộ chiếu quyền lực. Tuy nhiên, những thay đổi trong chính sách nhập cư toàn cầu, cùng sự dịch chuyển trong nhu cầu của giới đầu tư quốc tế, đang dần định hình một xu hướng mới: thay vì tìm kiếm quốc tịch ngay lập tức, nhiều nhà đầu tư ưu tiên xây dựng quyền cư trú lâu dài tại những quốc gia có môi trường sống, giáo dục và đầu tư hấp dẫn.
Nếu nhìn lại khoảng 10 – 15 năm trước, thị trường đầu tư định cư toàn cầu từng xoay quanh một câu hỏi rất đơn giản: “Đầu tư bao nhiêu để có thêm một quốc tịch?”. Tuy nhiên, bước sang giai đoạn sau đại dịch Covid-19, đặc biệt từ năm 2022 đến nay, câu hỏi đó đã dần được thay thế bằng: “Đầu tư ở đâu để có quyền cư trú lâu dài, mở rộng cơ hội sống, học tập và kinh doanh cho cả gia đình?”
Sự thay đổi này không diễn ra trong một sớm một chiều, mà là kết quả của những biến động về chính sách, kinh tế và địa chính trị trên phạm vi toàn cầu.
Trong khoảng một thập kỷ, Citizenship by Investment (CBI) hay chương trình đầu tư lấy quốc tịch được xem là “ngôi sao” của ngành đầu tư định cư. Đây là giai đoạn nhiều quốc gia triển khai hoặc mở rộng các chương trình cho phép nhà đầu tư và gia đình nhận quốc tịch sau khi thực hiện khoản đầu tư hoặc đóng góp tài chính theo quy định. Những chương trình nổi bật có thể kể đến như St. Kitts & Nevis, Dominica, Antigua & Barbuda, Grenada, Malta, Síp, Thổ Nhĩ Kỳ hay Vanuatu.
Điểm hấp dẫn lớn nhất của các chương trình này nằm ở tốc độ xử lý hồ sơ nhanh, nhiều trường hợp chỉ từ vài tháng đến khoảng một năm; không yêu cầu hoặc yêu cầu rất ít về thời gian cư trú thực tế; đồng thời nhà đầu tư có thể sở hữu thêm một hộ chiếu mới với quyền tự do đi lại đến nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ.
Chính vì vậy, trong giai đoạn này, “đầu tư quốc tịch” được xem như một giải pháp tối ưu dành cho giới doanh nhân toàn cầu, những người thường xuyên di chuyển quốc tế hoặc mong muốn đa dạng hóa danh mục tài sản và quyền lợi pháp lý.
Đây cũng là thời kỳ ngành đầu tư định cư tăng trưởng mạnh trên phạm vi quốc tế. Theo báo cáo Investment Migration Programs Report của Henley & Partners, nhiều quốc gia đã coi chương trình đầu tư quốc tịch là công cụ thu hút vốn nước ngoài, bổ sung ngân sách và thúc đẩy phát triển kinh tế. Riêng Malta từng thu về khoảng 1,4 tỷ EUR từ chương trình đầu tư quốc tịch trong giai đoạn 2015–2020, nguồn vốn này được sử dụng cho các dự án nhà ở xã hội, y tế và phát triển đô thị.
Bước sang giai đoạn 2022 – 2026, thị trường đầu tư định cư chứng kiến sự dịch chuyển rõ rệt từ mô hình Citizenship by Investment (CBI) sang Residence by Investment (RBI) hay các chương trình đầu tư nhận quyền cư trú.
Hàng loạt quốc gia đã điều chỉnh hoặc chấm dứt chương trình đầu tư quốc tịch. Síp chính thức đóng cửa chương trình CBI từ cuối năm 2020 sau nhiều tranh cãi; Bulgaria hủy bỏ chương trình đầu tư quốc tịch vào năm 2022; Montenegro kết thúc chương trình vào cuối năm 2022; trong khi chương trình quốc tịch theo đầu tư của Malta cũng chịu sức ép pháp lý lớn từ EU và bị Tòa án Công lý Liên minh châu Âu kết luận không phù hợp với nguyên tắc quốc tịch của EU và chính thức khép lại vào năm 2025.
Ở chiều ngược lại, các chương trình đầu tư lấy quyền cư trú lại liên tục được cải thiện và mở rộng. Những cái tên như Golden Visa Hy Lạp, Golden Visa UAE, Golden Visa Bồ Đào Nha (theo hình thức quỹ đầu tư), Italy Investor Visa, Thường trú nhân Malta (MPRP) hay New Zealand Active Investor Plus đang trở thành lựa chọn ưu tiên của giới đầu tư quốc tế.
Điểm khác biệt lớn nhất của mô hình này là nhà đầu tư không nhận quốc tịch ngay, mà trước tiên được cấp quyền cư trú dài hạn hoặc thường trú. Sau nhiều năm duy trì tình trạng cư trú và đáp ứng đầy đủ các điều kiện về thời gian sinh sống, hội nhập và quy định pháp luật của từng quốc gia, họ mới có thể nộp hồ sơ xin nhập quốc tịch nếu có nhu cầu.
Điều đáng chú ý là, dù không cấp quốc tịch ngay từ đầu, các chương trình quyền cư trú vẫn mang lại nhiều giá trị thực tiễn như quyền sinh sống, học tập, đầu tư, kinh doanh và tiếp cận các hệ thống y tế, giáo dục chất lượng cao. Với nhiều gia đình, đây mới là những lợi ích cốt lõi mà họ hướng tới, thay vì chỉ sở hữu thêm một cuốn hộ chiếu.
Xu hướng này cũng được phản ánh trong các bảng xếp hạng quốc tế. Trong Investment Migration Programs Report 2025 và Residence and Citizenship Programs Report 2026 của Henley & Partners, Hy Lạp lần đầu tiên và sau đó tiếp tục đứng đầu Global Residence Program Index, vượt qua nhiều chương trình cư trú nổi tiếng khác. Điều này cho thấy sức hút ngày càng lớn của các chương trình đầu tư quyền cư trú so với mô hình đầu tư quốc tịch truyền thống.
Sự dịch chuyển từ “đầu tư quốc tịch” sang “đầu tư quyền cư trú” không chỉ xuất phát từ nhu cầu của nhà đầu tư mà còn phản ánh sự thay đổi trong chính sách quản lý của nhiều quốc gia. Thay vì ưu tiên thu hút nguồn vốn ngắn hạn, các chính phủ ngày càng hướng đến những nhà đầu tư có khả năng đóng góp lâu dài cho nền kinh tế. Điều này được thể hiện rõ qua ba xu hướng chính dưới đây.
Trong nhiều năm qua, Liên minh châu Âu (EU) liên tục bày tỏ quan điểm phản đối các chương trình cấp quốc tịch trực tiếp thông qua đầu tư, đặc biệt tại những quốc gia thành viên. Theo EU, việc trao quốc tịch đồng nghĩa với quyền công dân EU không nên chỉ dựa trên một khoản đầu tư tài chính mà cần gắn với mối liên hệ thực sự giữa người nhập tịch và quốc gia đó.
Những lo ngại về rửa tiền, trốn tránh lệnh trừng phạt, an ninh và tính minh bạch đã khiến nhiều chương trình phải thay đổi hoặc chấm dứt tại khắp châu Âu. Và trong 2026, khối liên minh cũng đã đưa ra những yêu cầu với các quốc gia Caribbean về việc chấm dứt chương trình hoặc sẽ phải chịu hạn chế trong visa nhập cảnh ở tương lai.
Song song với việc siết chặt chính sách, các quốc gia cũng nâng cao tiêu chuẩn thẩm định đối với nhà đầu tư. Nếu trước đây trọng tâm chủ yếu là đáp ứng yêu cầu về giá trị đầu tư, thì hiện nay hồ sơ còn phải trải qua quá trình kiểm tra toàn diện về nguồn gốc tài sản, lịch sử tài chính, hồ sơ thuế, tiền án tiền sự và mức độ tuân thủ các quy định phòng chống rửa tiền quốc tế.
Điều này giúp nâng cao uy tín của các chương trình đầu tư định cư, đồng thời hạn chế nguy cơ lợi dụng chính sách để hợp thức hóa tài sản hoặc che giấu nguồn tiền bất hợp pháp.
Quan trọng hơn, nhiều quốc gia đã thay đổi cách tiếp cận trong việc xây dựng chính sách đầu tư định cư. Thay vì chỉ thu hút dòng vốn một lần để đổi lấy quốc tịch, họ hướng tới những nhà đầu tư có khả năng tạo ra giá trị lâu dài cho nền kinh tế.
Điều đó có thể là duy trì khoản đầu tư trong nhiều năm, sở hữu và khai thác bất động sản, đầu tư vào doanh nghiệp, tạo việc làm, đóng góp thuế hoặc tham gia vào các hoạt động kinh doanh tại địa phương. Chính vì vậy, mô hình cấp quyền cư trú trước, sau đó mới xem xét thường trú hoặc quốc tịch nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện, đang được nhiều quốc gia lựa chọn như một giải pháp cân bằng giữa thu hút đầu tư và bảo đảm lợi ích quốc gia.
Nếu trước đây, hộ chiếu thứ hai được xem là “tấm vé” mở ra cơ hội di chuyển toàn cầu, thì hiện nay, nhiều nhà đầu tư lại đánh giá cao quyền cư trú bởi những giá trị thực tiễn và bền vững mà nó mang lại khi đã trở thành một phần trong chiến lược quản lý tài sản, bảo vệ gia đình và hoạch định tương lai của giới đầu tư quốc tế.
Quyền cư trú cho phép nhà đầu tư sinh sống và hưởng nhiều quyền lợi tại quốc gia tiếp nhận mà vẫn giữ nguyên quốc tịch gốc. Điều này mang lại sự linh hoạt trong việc quản lý cuộc sống và tài sản, đặc biệt với những doanh nhân có hoạt động kinh doanh tại nhiều quốc gia.
Đối với nhiều nhà đầu tư, mục tiêu không chỉ là bản thân mà còn là tương lai của con cái. Quyền cư trú giúp gia đình tiếp cận hệ thống giáo dục, y tế và môi trường sống chất lượng cao, đồng thời tạo thêm lựa chọn nếu muốn học tập hoặc định cư lâu dài trong tương lai.
Sở hữu quyền cư trú thường đi kèm cơ hội đầu tư vào bất động sản, doanh nghiệp hoặc các quỹ đầu tư tại quốc gia sở tại. Đây cũng là cách nhiều gia đình phân bổ tài sản ra nhiều thị trường, giảm phụ thuộc vào một nền kinh tế duy nhất và nâng cao khả năng chống chịu trước biến động.
Các chương trình như Golden Visa Hy Lạp hay UAE Golden Visa giúp nhà đầu tư thuận lợi hơn trong việc đi lại, gặp gỡ đối tác và mở rộng hoạt động kinh doanh. Đây là lợi thế quan trọng đối với những người thường xuyên làm việc trong môi trường quốc tế.
Đại dịch, xung đột địa chính trị hay những thay đổi về chính sách nhập cư trong những năm gần đây đã khiến nhiều gia đình nhận ra tầm quan trọng của việc có thêm một nơi cư trú hợp pháp. Quyền cư trú mang lại sự chủ động và nhiều lựa chọn hơn khi cần bảo vệ tài sản, ổn định cuộc sống hoặc thay đổi môi trường sinh sống trong tương lai.
Có thể thấy, sự dịch chuyển từ “đầu tư quốc tịch” sang “đầu tư quyền cư trú” không đơn thuần là thay đổi về chính sách, mà còn phản ánh sự thay đổi trong tư duy của chính các nhà đầu tư.
Nếu trước đây, nhiều người quan tâm đến việc mất bao lâu để có quốc tịch hay hộ chiếu có thể miễn thị thực đến bao nhiêu quốc gia, thì ngày nay, những câu hỏi được đặt ra đã khác:
Điều này cho thấy, nhà đầu tư hiện đại không còn xem đầu tư định cư là một giao dịch để sở hữu thêm một cuốn hộ chiếu, mà là một phần trong chiến lược quản trị tài sản và hoạch định tương lai cho cả gia đình. Giá trị của chương trình không chỉ nằm ở quyền cư trú, mà còn ở những cơ hội mà quyền cư trú đó mang lại trong nhiều năm, thậm chí nhiều thế hệ sau.
Đó cũng là lý do các chương trình như Golden Visa Hy Lạp, UAE Golden Visa hay Malta Permanent Residence Programme đang ngày càng được quan tâm. Điểm hấp dẫn của những chương trình này không phải là “quốc tịch nhanh”, mà là khả năng kết hợp giữa quyền cư trú, cơ hội đầu tư, chất lượng cuộc sống và tiềm năng phát triển lâu dài.
ĐỌC THÊM:
Với kinh nghiệm tư vấn các chương trình đầu tư định cư và Golden Visa tại nhiều quốc gia, TPD VIỆT NAM sẵn sàng đồng hành cùng khách hàng trong việc xây dựng giải pháp phù hợp với nhu cầu, năng lực tài chính và kế hoạch phát triển của cả gia đình. Liên hệ với chúng tôi ngay qua Hotline 0966.000.131.
Tin mới
Nhiều người đọc
Tin tức liên quan
Liên hệ với chúng tôi
Bình luận: